Gevangenis

De Noordsingel

De Noordsingel is één van de oudste justitiële complexen van Nederland. Het bestaat uit twee gebouwen: de Strafgevangenis en het Gerechtsgebouw. De Strafgevangenis werd in 1872 in gebruik genomen. Het was de eerste gevangenis in Nederland met eenpersoons cellen. Gevangenisarchitect Allard C. Pierson baseerde het stervormige ontwerp, met vier cellenvleugels, een administratievleugel en een centrale negenkantige kern, op de Berlijnse gevangenis. Met de bouw werd echter pas begonnen na zijn dood, in 1870, zodat zijn opvolger, Johan Frederik Metzelaar, het project moest afmaken.

Noordsingel-gevangenis-6
Noordsingel-gevangenis-7

Herontwikkeling

De Noordsingel gaat haar muren doorbreken! Sinds 2014 is de ontwikkelcombinatie Tuin van Noord de nieuwe eigenaar van het Noordsingelcomplex. Het monumentale gevangeniscomplex verandert van een gesloten omgeving in een open en groen leefgebied waar je heerlijk kunt wonen, werken en ontspannen in de nieuwe stadstuin van het Oude Noorden.

De Tuin van Noord is een bijzonder project waar met respect voor de rijke historie wordt gebouwd aan een nieuwe toekomst. Een toekomst waarbij iedereen welkom is. Van starters op de woningmarkt tot gezinnen met kinderen. En van ondernemers en zorgaanbieders tot beleggers en horeca-exploitanten. Lees alles over de nieuwe toekomst van de historische gebouwen op www.tuinvannoord.nl.

Panopticum

De vleugelgevangenis bood ruimte aan in totaal 340 cellen, verdeeld over vier vleugels van elk drie verdiepingen hoog. Vanuit de kern, het zogenaamde panopticum, waren alle cellenvleugels te overzien. Er waren drie vleugels voor mannen en één voor vrouwen. Elke cel is 2,50 meter breed en 4 meter lang en was voorzien van een tralievenster, stromend water, centrale verwarming en een toilet. Bovendien had elke vleugel een eigen wandelplaats. In 1913 werd in de gevangenis elektriciteit aangelegd.

Noordsingel-gevangenis-8
Noordsingel-gevangenis-9

Kapel, directievilla’s, cipierswoningen

Verder beschikte het complex over een ziekenafdeling en een kapel, de eerste ‘cellulaire’ gevangeniskerk die in Nederland gebouwd werd. Dit betekent dat gedetineerden de kerkdiensten in afzonderlijke hokken bijwoonden. Voor de directeur, de adjunct-directeur en de gevangenisarts werden twee directievilla’s gebouwd, pal aan de Noordsingel. De cipierswoningen werden strategisch op de noord- en oosthoek van het terrein gezet.

Het Gerechtsgebouw (1899)

Oorspronkelijk lag de Strafgevangenis in een kaal polderlandschap, maar inmiddels is het complex volledig ingebouwd door de stad. Dat begon in 1899 met de realisatie van het Gerechtsgebouw met Notarieel Archief, pal aan de voorzijde van de vleugelgevangenis. Het gebouw werd ontworpen door Willem Cornelis Metzelaar, die net als zijn vader beroemd is geworden als rijksarchitect van karakteristieke koepelgevangenissen en gerechtsgebouwen. Het Rotterdamse Gerechtsgebouw wordt als het beste werk van Metzelaar beschouwd en is een goed voorbeeld van de negentiende-eeuwse overheidsarchitectuur. Tot 1996 zetelde hier de arrondissementsrechtbank en het kantongerecht. Sinds 1998 heeft het de status van rijksmonument.

Noordsingel-gevangenis-10